Military reform through the lens of gender equality: the Ukrainian experience
Abstract
The article explores the role of gender policy as a strategic driver of institutional transformation and operational effectiveness within the Armed Forces of Ukraine (AFU) in the context of full-scale war. It offers a comprehensive analysis of the evolution of gender integration in the Ukrainian defense sector, tracing the trajectory from the initial regulatory reforms following the 2014 Russian aggression to the accelerated and systemic changes catalyzed by the 2022 invasion. Gender policy is examined not as a peripheral initiative but as a core component of defense modernization, resilience-building, and democratic civil–military relations. Special emphasis is placed on the implementation of institutional mechanisms aimed at ensuring gender equality and operational parity, including the expansion of women’s access to combat and command roles, the development of gender-sensitive infrastructure (such as separate sanitation facilities, childcare spaces, and rest areas), the introduction of gender-responsive budgeting (GRB), and the establishment of formal mechanisms for preventing and responding to sexual harassment and gender-based violence. The article also presents a comparative analysis of gender integration models in the armed forces of Israel, Norway, Lithuania, the United States, and Canada, examining personnel policies, recruitment and retention strategies, NATO interoperability standards, and social protection frameworks. Through this lens, Ukraine’s approach is shown to not only align with international norms and commitments—such as UNSCR 1325 and NATO’s Gender Perspective—but also to contribute to the emergence of innovative practices that may inform global defense reform agendas. The study concludes that the meaningful participation of women in the military is not merely a matter of formal equality or human rights compliance, but a strategic asset that enhances the adaptability, legitimacy, and combat effectiveness of the security and defense sector.
References
Джерел:
48
References
Джерел: 48-
1
Action Plan for the Implementation of the NATO/EAPC Policy on Women, Peace and Security 2021–2025. NATO. 2021. URL: [https://www.nato.int/en/about-us/official-texts-and-resources/official-texts/2021/10/21/action-plan-for-theimplementation-of-the-natoeapc-policy-on-women-peace-and-security-2021-2025](https://www.nato.int/en/about-us/official-texts-and-resources/official-texts/2021/10/21/action-plan-for-theimplementation-of-the-natoeapc-policy-on-women-peace-and-security-2021-2025)
-
2
Army outlines gender integration implementation plan. U.S. Army. 11.03.2016. URL: [https://www.army.mil/article/163980/Army_outlines_gender_integration_implementation_plan](https://www.google.com/search?q=https://www.army.mil/article/163980/Army_outlines_gender_integration_implementation_plan)
-
3
Bezkoshtovne navchannia dlia veteraniv ta yikhnikh ditei v universytetakh Ukrainy // Minfin. 08.07.2025. URL: [https://minfin.com.ua/ua/2025/07/08/154295370/](https://minfin.com.ua/ua/2025/07/08/154295370/) [in Ukrainian].
-
4
Bosch hoopt met onderzoek positie van vrouwelijke militair te verbeteren // Defensie.nl. 23.06.2023. URL: [https://www.defensie.nl/actueel/nieuws/2023/06/23/bosch-hoopt-met-onderzoek-positie-van-vrouwelijke-militair-te-verbeteren](https://www.defensie.nl/actueel/nieuws/2023/06/23/bosch-hoopt-met-onderzoek-positie-van-vrouwelijke-militair-te-verbeteren).
-
5
Bundesministerium der Verteidigung. (2023). Sicherheitspolitik und Bundeswehr brauchen mehr Frauen. Retrieved December 30, 2025, URL: [https://www.bmvg.de/de/sicherheitspolitik-und-bundeswehr-brauchen-mehrfrauen-562862](https://www.bmvg.de/de/sicherheitspolitik-und-bundeswehr-brauchen-mehrfrauen-562862).
-
6
Convention on the Elimination of All Forms of Discrimination against Women (CEDAW) / Konventsiia pro likvidatsiiu vsikh form dyskryminatsii shchodo zhinok, pryiniata rezoliutsiieiu Heneralnoi Asamblei OON № 34/180 vid 18 hrudnia 1979 r. URL: [https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/995_207#Text](https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/995_207#Text).
-
7
Gender equality in the Lithuanian Armed Forces // Ministry of National Defence of the Republic of Lithuania. URL: [https://kam.lt/en](https://kam.lt/en).
-
8
Henderna polityka u sektori bezpeky i oborony: vyklyky ta perspektyvy. Natsionalnyi instytut stratehichnykh doslidzhen. 2024. URL: [https://niss.gov.ua/doslidzhennya/henderna-polityka-u-sektori-bezpeky](https://niss.gov.ua/doslidzhennya/henderna-polityka-u-sektori-bezpeky) [in Ukrainian].
-
9
Henderna rivnist u ZSU pislia povnomasshtabnoho vtorhnennia RF v Ukrainu // NISD. 2023. URL: [https://niss.gov.ua/news/komentari-ekspertiv/henderna-rivnist-u-zsu-pislya-povnomasshtabnoho-vtorhnennya-rf-v-ukrayinu](https://niss.gov.ua/news/komentari-ekspertiv/henderna-rivnist-u-zsu-pislya-povnomasshtabnoho-vtorhnennya-rf-v-ukrayinu) [in Ukrainian].
-
10
Henderna rivnist za chas viiny: zdobutky ta neobkhidni zminy // Hromadskyi rukh ChESNO. 20.02.2024. URL: [https://www.chesno.org/post/5879/](https://www.chesno.org/post/5879/) [in Ukrainian].
-
11
Hrytsai, I.O. (2016). Problema hendernoho balansu u natsionalnykh zbroinykh sylakh: teoretyko-prykladnyi aspect [The problem of gender balance in the national armed forces: theoretical and applied aspect]. Naukovyi visnyk publichnoho ta pryvatnoho prava - Scientific Bulletin of Public and Private Law, 5, 3-8. URL: [http://nvppp.in.ua/vip/2016/5/3.pdf](http://nvppp.in.ua/vip/2016/5/3.pdf) [in Ukrainian].
-
12
Hrytsaniuk V. V. Zhinky v systemi natsionalnoi bezpeky Izrailiu: shliakh do hendernoi rivnosti // Suspilstvo ta natsionalni interesy. 2025. № 11 (19). S. 569–577. URL: [https://sci.ldubgd.edu.ua/jspui/handle/123456789/16747](https://sci.ldubgd.edu.ua/jspui/handle/123456789/16747) [in Ukrainian].
-
13
Intehratsiia hendernykh perspektyv ta rol zhinok u Zbroinykh Sylakh Ukrainy. URL: [https://ukrainetonato.com.ua/75-rokiv-nato/intehratsiia-hendernykh-perspektyv-ta-rol-zhinok-u-zbroynykh-sylakh-ukrainy](https://www.google.com/search?q=https://ukrainetonato.com.ua/75-rokiv-nato/intehratsiia-hendernykh-perspektyv-ta-rol-zhinok-u-zbroynykh-sylakh-ukrainy) [in Ukrainian].
-
14
Konstytutsiia Ukrainy : pryiniata na piatii sesii Verkhovnoi Rady Ukrainy 28 chervnia 1996 r. : iz zminamy i dopov. stanom na 1 sich. 2020 r. URL: [https://www.president.gov.ua/documents/constitution](https://www.president.gov.ua/documents/constitution) [in Ukrainian].
-
15
Mentorstvo dlia lideriv: yevropeiska intehratsiia ta vidnovlennia Ukrainy // Platforma pidvyshchennia kvalifikatsii NADS. 2024. URL: [https://pdp.nacs.gov.ua/courses/mentorstvo-dlia-lideriv-yevropeiska-intehratsiia-tavidnovlennia-ukrainy](https://pdp.nacs.gov.ua/courses/mentorstvo-dlia-lideriv-yevropeiska-intehratsiia-tavidnovlennia-ukrainy) [in Ukrainian].
-
16
Ministère des Armées. (2024). Mixité et égalité au ministère des Armées. Retrieved December 30, 2025, URL: [https://www.defense.gouv.fr/sga/actualites/catherine-bourdes-ministere-armees-lun-taux-feminisation-du-personnelmilitaire-plus-eleves-du](https://www.google.com/search?q=https://www.defense.gouv.fr/sga/actualites/catherine-bourdes-ministere-armees-lun-taux-feminisation-du-personnelmilitaire-plus-eleves-du)
-
17
Ministère des Armées. (2025). Les femmes dans les armées : une longue histoire. Retrieved December 30, 2025, URL: [https://www.defense.gouv.fr/actualites/femmes-armees-longue-histoire](https://www.defense.gouv.fr/actualites/femmes-armees-longue-histoire)
-
18
Ministerstvo oborony Ukrainy. Vazhlyvo spryiaty vykonanniu mizhnarodnykh zoboviazan shchodo gendernoi rivnosti v ZSU // Ofitsiinyi sait MOU. 2024. URL: [https://mod.gov.ua/news/minoboroni-vazhlivo-spriyati-vikonannyumizhnarodnih-zob-yazan-shhodo-gendernoyi-rivnosti-v-zsu-nataliya-kalmikova](https://www.google.com/search?q=https://mod.gov.ua/news/minoboroni-vazhlivo-spriyati-vikonannyumizhnarodnih-zob-yazan-shhodo-gendernoyi-rivnosti-v-zsu-nataliya-kalmikova)
-
19
Ministerstvo u spravakh veteraniv Ukrainy. Perekhid vid viiskovoi sluzhby do tsyvilnoho zhyttia. URL: [https://mva.gov.ua/transition](https://www.google.com/search?q=https://mva.gov.ua/transition) [in Ukrainian].
-
20
Ministry of National Defence of the Republic of Lithuania. (n.d.). Gender equality in the Lithuanian Armed Forces. Retrieved December 30, 2025. URL: [https://kam.lt/en](https://kam.lt/en).
-
21
Minoborony vprovadzhuie standarty NATO shchodo hendernoi rivnosti u ZSU // mod.gov.ua. 2024. 7 zhovtnia. URL: [https://mod.gov.ua/news/minoboroni-vprovadzhue-standarti-nato-shhodo-gendernoi-rivnosti](https://mod.gov.ua/news/minoboroni-vprovadzhue-standarti-nato-shhodo-gendernoi-rivnosti)
-
22
NATO Policy on Women, Peace and Security. NATO. 2024. URL: [https://www.nato.int/en/about-us/official-texts-andresources/official-texts/2024/07/10/nato-policy-on-women-peace-and-security-2024](https://www.nato.int/en/about-us/official-texts-andresources/official-texts/2024/07/10/nato-policy-on-women-peace-and-security-2024).
-
23
Nederland verlengt actieplan voor belang vrouwen wereldwijd // Ministerie van Defensie. 20.02.2025. URL: [https://www.defensie.nl/actueel/nieuws/2025/02/20/nederland-verlengt-actieplan-voor-belang-vrouwen-wereldwijd](https://www.defensie.nl/actueel/nieuws/2025/02/20/nederland-verlengt-actieplan-voor-belang-vrouwen-wereldwijd).
-
24
Onderzoek: integratie van vrouwen in krijgsmacht verliep stroef // Defensie.nl. 06.06.2024. URL: [https://www.defensie.nl/actueel/nieuws/2024/06/06/onderzoek-integratie-van-vrouwen-in-krijgsmacht-verliep-stroef](https://www.defensie.nl/actueel/nieuws/2024/06/06/onderzoek-integratie-van-vrouwen-in-krijgsmacht-verliep-stroef).
-
25
Onlain-kurs «Iak znaity bazhanu robotu pislia viiskovoi sluzhby». Diia. Tsyfrova osvita. URL: [https://osvita.diia.gov.ua/courses/veterans-job](https://www.google.com/search?q=https://osvita.diia.gov.ua/courses/veterans-job).
-
26
Onlain-kurs shchodo dotrymannia pryntsypiv hendernoi rivnosti v ZSU. Natsionalna sotsialna servisna sluzhba Ukrainy. 02.04.2025. URL: [https://nssu.gov.ua/news/onlain-kurs-shchodo-dotrymannia-pryntsypiv-hendernoi-rivnosti-v-zsu](https://nssu.gov.ua/news/onlain-kurs-shchodo-dotrymannia-pryntsypiv-hendernoi-rivnosti-v-zsu) [in Ukrainian].
-
27
Palagnyuk, M.M. (2015). Genderna problematika: vikliki suchasnosti [Gender issues: challenges of the present]. Humanitarnyi visnyk Zaporizkoi derzhavnoi inzhenernoi akademii - Humanitarian Bulletin of the Zaporizhzhya State Engineering Academy, 60, 73-83. URL: [http://nbuv.gov.ua/UJRN/znpgvzdia_2015_60_8](http://nbuv.gov.ua/UJRN/znpgvzdia_2015_60_8) [in Ukrainian].
-
28
Proiekt NUPASS: profesiina adaptatsiia veteraniv. URL: [https://ifsa.kpi.ua/norway-ukraine/](https://ifsa.kpi.ua/norway-ukraine/).
-
29
Pryzov zhinok do armii v Yevropi: yaki krainy i chomu zminiuiut viiskovu sluzhbu // NV / BBC. 2025. 20 lystopada. URL: [https://nv.ua/ukr/world/countries/prizov-zhinok-do-armiji-v-yevropi-yaki-krajini-i-chomu-zminyuyutviyskovu-sluzhbu-50562364.html](https://nv.ua/ukr/world/countries/prizov-zhinok-do-armiji-v-yevropi-yaki-krajini-i-chomu-zminyuyutviyskovu-sluzhbu-50562364.html)
-
30
Putivnyk hendernoi intehratsii u Zbroinykh sylakh Ukrainy. URL: [https://www.osce.org/files/f/documents/4/8/479044_0.pdf](https://www.osce.org/files/f/documents/4/8/479044_0.pdf) [in Ukrainian].
-
31
Radnytsia z hendernykh pytan ZSU rozpovila, shcho vkhodyt u yii obovʼiazky // Hlavkom. 11.03.2025. URL: [https://glavcom.ua/country/society/radnitsja-z-hendernikh-pitan-zsu-rozpovila-shcho-vkhodit-u-jiji-obovjazki-1048977.html](https://glavcom.ua/country/society/radnitsja-z-hendernikh-pitan-zsu-rozpovila-shcho-vkhodit-u-jiji-obovjazki-1048977.html) [in Ukrainian].
-
32
Security Council Resolution 1325 (2000) on Women, Peace and Security // United Nations. 31 October 2000. URL: [https://undocs.org/S/RES/1325(2000](https://undocs.org/S/RES/1325(2000)).
-
33
Sicherheitspolitik und Bundeswehr brauchen mehr Frauen // Bundesministerium der Verteidigung. 2023. URL: [https://www.bmvg.de/de/sicherheitspolitik-und-bundeswehr-brauchen-mehr-frauen-562862/](https://www.google.com/search?q=https://www.bmvg.de/de/sicherheitspolitik-und-bundeswehr-brauchen-mehr-frauen-562862/)
-
34
Sorokivska-Obikhod A. (2023) Implementatsiia Rezoliutsii rady bezpeky OON 1325 «Zhinky, myr, bezpeka» v zakonodavstvo Ukrainy za dosvidom Zbroinykh Syl Ukrainy. Henderna polityka v umovakh voiennoho stanu: pravovyi vymir : zbirnyk tez dopovidei mizhnarodnoi naukovo-prak-tychnoi konferentsii 15 chervnia 2023 r. Naukovo-doslidnyi instytut publichnoho prava. Odesa: Vydavnytstvo «Iurydyka». S. 260–265 [in Ukrainian].
-
35
Statistics of women in the Canadian Armed Forces // Canada.ca. URL: [https://www.canada.ca/en/department-nationaldefence/services/women-in-the-forces/statistics.html](https://www.canada.ca/en/department-nationaldefence/services/women-in-the-forces/statistics.html) [in Ukrainian].
-
36
Stratehiia formuvannia systemy perekhodu vid viiskovoi sluzhby do tsyvilnoho zhyttia. URL: [https://mva.gov.ua/news/start-strategiyi-perehodu](https://www.google.com/search?q=https://mva.gov.ua/news/start-strategiyi-perehodu) [in Ukrainian].
-
37
Tinin D. H. (2023) Deiaki aspekty hendernoi rivnosti u voiennyi chas: yak viina zminiuie rol zhinok u suspilstvi. Naukovyi visnyk Uzhhorodskoho Natsionalnoho Universytetu. Seriia PRAVO. S. 432–437 [in Ukrainian].
-
38
U Minoborony rozpovily, skilky zhinok sluzhat v ZSU. Suspilne. Novyny. URL: [https://suspilne.media/965741-uminoboroni-rozpovili-skilki-zinok-sluzat-v-zsu/](https://suspilne.media/965741-uminoboroni-rozpovili-skilki-zinok-sluzat-v-zsu/) [in Ukrainian].
-
39
Ukrainskyi veteranskyi fond. Henderni vyklyky reintehratsii. Analitychna zapyska. 2024. URL: [https://veteranfund.mva.gov.ua/research/gender2024](https://veteranfund.mva.gov.ua/research/gender2024).
-
40
Vasyliuk O. (2023) Polityky rivnosti v Ukraini yak instrument zmenshennia hendernoi nerivnosti u viiskovii sferi: bakalavrska robota. Lviv: UKU. URL: [https://er.ucu.edu.ua/bitstreams/0f291d75-2173-4c3e-bf17-36db24e1fe05/download](https://er.ucu.edu.ua/bitstreams/0f291d75-2173-4c3e-bf17-36db24e1fe05/download) [in Ukrainian].
-
41
Women in the Armed Forces: Progress and Next Steps // Ministry of Defence UK. URL: [https://www.gov.uk/government/publications/women-in-the-armed-forces-progress-and-next-steps](https://www.google.com/search?q=https://www.gov.uk/government/publications/women-in-the-armed-forces-progress-and-next-steps).
-
42
Women in the Canadian Armed Forces // Canada.ca. URL: [https://www.canada.ca/en/department-national-defence/services/women-in-the-forces.html](https://www.canada.ca/en/department-national-defence/services/women-in-the-forces.html).
-
43
Women in voluntary military service // Finnish Defence Forces. URL: [https://puolustusvoimat.fi/en/women-inmilitary-service](https://puolustusvoimat.fi/en/women-inmilitary-service).
-
44
Women, Peace and Security // NATO Topics. NATO. URL: [https://www.nato.int/en/what-we-do/wider-activities/women-peace-and-security](https://www.google.com/search?q=https%3A%2F%2Fwww.nato.int%2Fen%2Fwhat-we-do%2Fwider-activities%2Fwomen-peace-and-security).
-
45
Yavorska, L. (2025) Shcho Rezoliutsiia 1325 zminyla dlia Ukrainy: vid kariery do bezpeky // Misto.Media. URL: [https://misto.media/articles/partnerska-stattia/3376-shcho-rezoliutsiia-1325-zminyla-dlia-ukrayiny-vid-karyery-dobezpeky/](https://www.google.com/search?q=https%3A%2F%2Fmisto.media%2Farticles%2Fpartnerska-stattia%2F3376-shcho-rezoliutsiia-1325-zminyla-dlia-ukrayiny-vid-karyery-dobezpeky%2F) [in Ukrainian].
-
46
Zakon Ukrainy «Pro zabezpechennia rivnykh prav ta mozhlyvostei zhinok i cholovikiv» vid 8 veresnia 2005 r. № 2866-IV. URL: [https://www.president.gov.ua/documents/2866-iv-3177](https://www.google.com/search?q=https%3A%2F%2Fwww.president.gov.ua%2Fdocuments%2F2866-iv-3177) [in Ukrainian].
-
47
Zhinky v armii: suspilna dumka ta vyklyky // Tsentr Razumkova. Analitychna zapyska. 2024. URL: [https://razumkov.org.ua/napriamky/sotsiologichni-doslidzhennia/zhinky-v-armii-ta-suspilna-dumka](https://www.google.com/search?q=https%3A%2F%2Frazumkov.org.ua%2Fnapriamky%2Fsotsiologichni-doslidzhennia%2Fzhinky-v-armii-ta-suspilna-dumka) [in Ukrainian].
-
48
Zhydenko A. Zhinky u riznykh armiiakh svitu: dosiahnennia ta vyklyky. Vikna. 2024. 24 hrudnia. URL: [https://vikna.tv/dlia-tebe/novyny-ukrayiny/zhinky-u-riznyh-armiyah-svitu-dosyagnennya-ta-vyklyky](https://www.google.com/search?q=https%3A%2F%2Fvikna.tv%2Fdlia-tebe%2Fnovyny-ukrayiny%2Fzhinky-u-riznyh-armiyah-svitu-dosyagnennya-ta-vyklyky); Zhinky v konflikti: rol zhinok u protsesakh viiny ta myru. Lviv Herald. 2025. 17 kvitnia. URL: [https://www.lvivherald.com/uk/post/zhinky-v-konflikti-rol-zhinok-u-protsesakh-viiny-ta-myru/](https://www.google.com/search?q=https%3A%2F%2Fwww.lvivherald.com%2Fuk%2Fpost%2Fzhinky-v-konflikti-rol-zhinok-u-protsesakh-viiny-ta-myru%2F) [in Ukrainian].